Mathieu Michel, voormalig staatssecretaris voor Digitalisering en medeoprichter van de vzw Citoyens Numériques, wijst op een paradox: de digitale tools die de democratie zouden moeten verrijken, verzwakken haar juist door desinformatie, polarisatie en een afbrokkelend vertrouwen in de instellingen in de hand te werken. Volgens hem is het niet langer voldoende om alleen te reguleren, maar is er behoefte aan een nieuw digitaal burgerschap, gebaseerd op individuele en collectieve verantwoordelijkheid.
Mathieu Michel biedt een gestructureerd antwoord op deze vraag: iedereen – jongeren, volwassenen, leerkrachten en ouders – bewust maken van de impact van platforms, de vooringenomenheid van algoritmen en de uitdagingen van gegevensverzameling. Hij pleit voor een transparanter internet, waar burgers begrijpen hoe en waarom hun gegevens worden gebruikt.
Deze aanpak past in een visie die hij omschrijft als “democratie 2.0”: een veilige digitale ruimte, met respect voor de grondrechten en gericht op de burger. Deze visie is gebaseerd op drie pijlers:
- Vertrouwen en ethiek: meer verantwoordelijkheid voor platforms en algoritmische transparantie.
- Digitale inclusie: voorkomen dat ongelijke toegang de democratische kloof vergroot.
- Actieve participatie: elk individu begeleiden bij een kritisch en constructief gebruik van digitale technologie.
De vzw Citoyens Numériques, opgericht in augustus 2025, wil dit programma uit te voeren. Op de agenda staan forums, barometers en pedagogische hulpmiddelen om digitale geletterdheid te ontwikkelen die voor iedereen toegankelijk is. Het doel is dat iedereen zijn rechten kan uitoefenen, de rechten van anderen kan respecteren en op verantwoorde wijze kan bijdragen aan het publieke debat.
De onvervangbare rol van papier
In deze context is het essentieel om te onthouden dat democratie niet alleen gevoed wordt door digitale stromen. Ze heeft tijd nodig om na te denken, en stabiele en betrouwbare dragers. Papier bevordert door zijn materialiteit de concentratie, het geheugen en de rust – eigenschappen die onmisbaar zijn voor het vormen van een kritische geest. Terwijl het digitale tempo versnelt, nodigt papier uit tot vertraging, analyse en dialoog. Twee complementaire werelden, maar waarvan het evenwicht van vitaal belang is voor een verlichte samenleving.
Bronnen:Mathieu Michel, medeoprichter van de vzw Citoyens numériques: “Digitale tools hebben de neiging om de democratie te verarmen in plaats van te verrijken” – La Libre ; Citoyens Numériques– “ Mathieu Michel: voor een democratie 2.0‘ ’”